Kullanıcı Girişi
Kullanıcı Adı :
  Şifre :
   
[Şifremi Unuttum] [Yeni Üyelik]
Ana Sayfa Editör Hakkımızda Arşiv Resim Galerisi Duyurular Yazarlar Arama Satış Noktalarımız İletişim
 
KONULAR
  Arıtma
  Atıklar
  Biyoçeşitlilik
  Biyografi
  Biyoloji
  Botanik
  Buzullar
  Çevre
  Çevre Eğitimi
  Çevre Kirliliği
  Çevre Yönetimi
  Coğrafya
  Dalyan
  Deneme
  Doğa
  Doğal Ürünler
  Eğitim
  Enerji
  Evren
  Evren
  Fuar
  Gezi
  Gıda
  Haber
  İklim Değişikliği
  İletişim
  Jeoloji
  Kalkınma
  Katı Atıklar
  Kent
  Kimyasal
  Kirlilik
  Kültür
  Mikrobiyoloji
  Müze
  Organik Tarım
  Peyzaj
  Psikoloji
  Radyoekoloji
  Röportaj
  Rüzgar enerjisi
  Sağlık
  Sanat
  siyah sancak hack team
  Spor
  Su
  Su Ürünleri
  Sulak Alan
  Tanıtım
  Tarih
  Tarım
  Teknoloji
  Temiz Enerji
  Toprak
  Turizm
  Yeşil İşler
  Zooloji



 



Başlık : Şevket-i Bostan
Yazar : Dr. Atnan UĞUR    
Sayı : 15. Sayı (Temmuz - Eylül 2007)
Konu : Botanik


Bahar mevsiminin gelmesiyle Ege pazarlarında otlar boy göstermeye başlar. Baharın başında Karaburun, Mordoğan, Urla, Balıklıova, Armutçuk, Selimiye gibi pazarlara gittiğinizde otlar bol ve tazedir. Izmir semt pazarları da beklemektedir artık ot meraklılarını… Turp otu, radika, cibez, arap saçı, sarmaşık, ebegümeci, ısırgan, gelincik, labada, sinirotu, deniz börülcesi ve Şevket-i bostan Ege’de en çok tüketilen otlardandır. Bu otlardan Şevket-i bostan pazarlarda genellikle leğenler içinde satılır. Bazen dikenli olan yeşil yaprakları ile birlikte satılmaktadır. Dağ ve tepelerin eteklerinde mera alanlarında bulunmaktadır. Topraktan sökümünün zorluğu ve az olması nedeniyle birçok sebzeye göre fiyatı yüksektir.

Şevket-i bostan (Scolymus hispanicus L.) Compositae familyası bitkilerindedir. Ã?lkemizde sahil bölgeleri ile Iç Anadolu doğal yayılım alanları arasındadır. Ayrıca Güney Avrupa, Güney Rusya, Kırım’da yetiştiği bildirilmektedir. 30-40 cmcye kadar boy atabilen bitki, bol yapraklıdır; yaprakları yapışkan özellikte ve dikenlidir. Bitkinin büyüme ucu sarı renkte bir çiçekle son bulmaktadır.

Ülkemizde bu bitki değişik isimlerle anılmaktadır. Ege bölgesinde “Şevket-i Bostan” adıyla tanınırken, Balıkesir yöresinde “Akkız”, Bigadiç ve Savaştepe çevrelerinde “Sarıcakız”, Konya yöresinde ise “Akdiken” adıyla bilinmektedir. Ayrıca süt dikeni, bostan otu, mübarek dikeni, şevket otu gibi adlarla da anılır.

Şevket-i bostan bitkisel tedavi amacıyla 1500’lü yıllardan beri kullanılmaktadır. Ilk kayıtlarda genellikle vebaya karşı kullanıldığı belirtilmektedir. Bunun yanında 16. yy herbalistlerinden Turner, özellikle müshil etkileri nedeniyle şevket-i bostan tüketilmesini tavsiye etmiştir. 19. yüzyılda Amerika’da Shakers, terlemeyi sağlaması, diüretik etkileri ve bağırsak rahatsızlıklarını önlemesinden dolayı bu bitkinin çayının kullanımını salık vermiştir. Ayrıca Rönesans’ta emzikli kadınlarda süt artışını sağlamak için de kullanılmıştır. 

Türkiye’ye özel ruhsatlı bitkisel bir ilaç olan Lityazol Cemil’in ana maddesi şevket-i bostandır. Bu ilaçla ilgili olarak Izmir Devlet Hastanesinde yapılan bir klinik araştırmasında üriner sistem taş hastalığı şikayeti ile kliniğe müracaat etmiş hastalarda ilacın etkileri irdelenmiştir. Çalışma sonucunda taşların çoğu düşmüş geri kalan kısmı da en azından yer değiştirmiştir. Bunda idrar pH’sının asit tarafa kaymasının özellikle enfeksiyon taşlarının düşürülmesinde yararlı olduğu ifade edilmiş, ilacın kullanma süresi içinde hiçbir yan etki ile karşılaşılmadığı da belirtilmiştir. Halk reçetelerinde sindirime yardımcı olduğu ifade edilmektedir. Kabızlığı önlediği ve gaz problemlerinde kullanıldığı bilinmektedir. Karaciğer ve safra kesesi rahatsızlıklarında fayda sağlamakta ve hafızayı güçlendirmektedir. Içermiş olduğu sesquiterpenlerden ‘sinisin’ özellikle kabızlık sorunlarını gidermektedir. Sinisin mide suyu ve salya salgısını teşvik ederek kabızlıkta etkili olmaktadır. Aynı zamanda karaciğeri temizleyici, hücre yenileyici ve kırışıkları giderici etkilerde sinisinin rolü büyüktür. Iştahsızlık, akne problemleri, isteksizlik, hücre yenileme, kırışıkları giderici, kronik baş ağrısı, şiddetli ateş, bronşit, sarılık, adet dönemlerindeki hormon dengesizlikleri ve deri rahatsızlıkları gibi durumlarda da kullanılmaktadır. Bu etkileri nedeniyle yaşlanmayı geciktirmektedir.

Şevket-i bostan az sayıda olsa da kanser önleyici etkileri konusunda önemli bilimsel çalışmalar bulunmaktadır. Şevket-i bostanın içermiş olduğu trachelogenin, artigenin ve nortrachelosid gibi lignanların günümüzde virüsleri (özellikle AIDS virüsü olan HIV’e karşı) ve kanseri önleyici özellikleri konusunda araştırmalar devam etmektedir. Taninler kanamayı durdurucu etkiye sahiptir ve şevket-i bostanda % 8 oranında bulunmaktadır. Bitkide bulunan yağlar Staphylococcus aureus ve S. faecalis bakterilerine karşı etkilidir. Bitki bu özelliği nedeniyle yaraları temizlemekte ve iyileşme sağlamaktadır.

Bu kadar faydalarını saydıktan sonra, bilmeyenler için bir de nasıl yenileceğini söyleyelim: Şevket-i bostanın kuzu etiyle yemeği yapıldığı gibi haşlanıp salata olarak da yenilir. Haşlama suyunun sabahları aç karnına içildiğinde böbrek taşı ve kumu için iyi geldiği ifade edilmektedir. Günde 4-6 g şevket-i bostan sağlık açısından son derece yararlıdır. Diğer bir kullanım şekli, kurutulmuş herbadan yapılan çayının tüketilmesidir. Bu amaçla 2 gr kurutulmuş şevket-i bostanı kaynamakta olan 250 ml suya ilave ederek 10-15 dakika demlenmesini beklemeniz yeterlidir. Bu çayı günde 3 kez güvenle içebilirsiniz.

Kuzu etli şevket-i bostan yapmak için malzemeler:

* Yarım kg şevketi bostan

* 150 gr kuşbaşı et

* 1 baş soğan

* zeytinyağı

* 1 su bardağı sıcak su

* tuz

Yemeğin pişirilmesi basittir. Soğanlar piyazlık doğranıp zeytinyağında pembeleştirilir. Kuzu eti ekleyip kavrulur. Kavrulan et üzerine, yıkanmış ve doğranmış şevket-i bostan ilave edilir. Biraz daha karıştırılıp biraz ılık su ilave katılarak tuz ekilir. Arzu edilirse baharatlar da konulabilir. Otlar yumuşayana kadar pişirilir. Düdüklüde 20-25 dakika pişirilmesi önerilmektedir. Soğuyunca istenirse pişirilmiş yumurta sarısı ve yoğurtla terbiye yapılabilir.



  İlgili Resimler  

 





 
 
© Copyright 1991-2010 Ekoloji. Mürselpaşa Bulvarı 1265 Sokak No:10/10 Basmane-Konak-İZMİR/TÜRKİYE
Tel: 0 (232) 445 99 99 Fax: 0 (232) 445 31 31
E-posta: editor@ekolojimagazin.com
Forex Robotu | Expert Advisor Forex Search Engine